Kritik İller Hangileri?

Kritik iller, seçim sonuçlarını etkileyebilecek nüfus yapısına sahip şehirler olarak öne çıkıyor. TÜİK 2025 verilerine göre ülkenin en kalabalık şehri 15 milyon 754 bin 53 kişi ile İstanbul oldu. İstanbul’u 5 milyon 910 bin 320 kişi ile Ankara izledi. Türkiye’nin en büyük 3. şehri ise özellikle yaz aylarında yabancı ve yerli turistin yoğun ilgi gösterdiği İzmir oldu. İzmir’in nüfusu 4 milyon 504 bin 185 olarak kayıtlara geçti. Üç büyük şehirde yaşanan nüfus yoğunluğu, güçlü bir seçmen kitlesini de beraberinde getiriyor. Şehirler arası göçün de bu illerde yüksek olması nedeniyle bu şehirlerde yaşayan vatandaşlar için kira fiyatları, yaşam maliyeti, göçmen politikaları, gıda enflasyonu, pazar fiyatları, iş imkanları, ulaşım sorunları, altyapı eksiklikleri gibi birçok başlığın seçmen davranışı üzerinde etkili olduğu değerlendiriliyor.

Açıklanan verilere göre nüfusu en az olan il ise 82 bin 836 kişi ile Bayburt oldu. Uzmanlara göre küçük şehirlerde ikamet eden vatandaşlar için iş imkanları, sosyal ve kültürel imkanlar öne çıkıyor. 

Verilere göre 2024 yılında Hakkari yüzde 20,8 ile en fazla genç nüfusa sahip il olarak belirlendi. Hakkari’yi %20,6 ile Şırnak, %20,3 ile Siirt izledi. Genç nüfus oranının yüksek olduğu kentlerde gençlerin beklentileri öne çıkıyor. İş imkanı, genç istihdamı, üniversite mezunu gençlerin alanında iş bulma oranı, eğitim imkanları, sosyal yaşam ve kültürel imkanlar ve şehir kalkınma politikalarının öne çıktığı belirtiliyor.

Ayrıca Antalya ve Muğla da turizm şehri ve büyük şehirler olması nedeniyle kritik iller arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre Antalya’yı 2025 yılında 17 milyon 122 bin 548 kişi ziyaret etti. Muğla’ya ise 3 milyon 461 bin 311 yabancı turist geldi. Sezonluk nüfus artışının yaşandığı bu kentlerde, ekonomi, konut fiyatları, çalışanların çalışma koşulları ve maaşları, hizmet sektöründeki hareketliliğin turizm sektöründe öne çıkan şehirlerde seçim atmosferinde etkili olabildiği değerlendiriliyor. 

Kocaeli, Bursa, Gaziantep gibi sanayi şehirlerinde üretim maliyetleri, istihdam oranları, çalışma koşulları ve maaş beklentileri ön planda bulunuyor. Edirne ve Adana gibi tarım şehirlerinde ise gübre, tohum fiyatları, benzin ve mazot fiyatları, devlet desteği, tarım politikaları, tarladaki fiyat ile pazardaki fiyat arasındaki fark öne çıkıyor. Özellikle pamuk üretiminde Türkiye’de önemli bir rol oynayan Adana’da mevsimlik tarım işçilerinin çalışma şartları, yevmiyesi, tohum fiyatları ve üretim maliyetleri ön planda bulunuyor. 

Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu illerinde hayvan yetiştiriciliğinin fazla olması bu şehirlerde hayvancılık politikalarını ve üreticinin beklentilerini öne çıkarıyor. Yem ücretleri, devlet desteği, hayvan bakım maliyetleri, veteriner ücretleri, Kurban Bayramı’nda kurbanlık fiyatları, hayvancılık yapan vatandaşların sosyal güvence koşulları bölgede dikkat çeken konular arasında bulunuyor.

Gülşah Engin