Necla Özmen – Trump Olayı: Sosyal Medya Kararını Verdi, Peki Ya Gerçek?

Necla Özmen Olayı: Sosyal Medya Kararını Verdi, Peki Ya Gerçek?

Yazar: Tülay Ataman

Bir haber düşünün…

Henüz doğruluğu kanıtlanmamış bir iddia ortaya atılıyor. Olayın kahramanı bunu büyük bir ciddiyetle dile getiriyor. Ardından haber sosyal medyaya düşüyor ve birkaç dakika içinde milyonlarca kişinin önüne çıkıyor.

Sonrası mı?

Yüzlerce yorum, binlerce paylaşım, sayısız mizah görseli…

Ve gerçek henüz ortada yokken, karar çoktan verilmiş oluyor.

Donald Trump’ın biyolojik kızı olduğunu iddia eden Necla Özmen’in hikâyesi tam da böyle bir süreci gözler önüne serdi. Kimileri bu iddiaya inanıyor, kimileri bunun imkânsız olduğunu düşünüyor. Ancak sosyal medyada dikkat çeken asıl konu iddianın doğruluğu değil, insanların olaya yaklaşım biçimi oldu.

Sosyal Medya Artık Bir Mahkeme Salonu Gibi

Eskiden insanlar gazeteleri beklerdi.

Sonra televizyon haberlerini…

Bugün ise ilk durak sosyal medya.

Üstelik burada karar vermek için delile ihtiyaç duyulmuyor.

Bir fotoğraf…

Bir video…

Bir iddia…

Ve birkaç saniye içinde binlerce kişi hükmünü açıklıyor.

Necla Özmen haberinin altındaki yorumlar da bunun en güncel örneklerinden biri oldu.

“DNA testi canlı yayınlansın.”

“Trump mirasını hazırlasın.”

“Beyaz Saray aile toplantısı yapacak.”

Yorumlar arasında gerçekten yaratıcı olanlar vardı. İnsan ister istemez bazılarını okurken tebessüm ediyor. Mizah toplumların nefes alma biçimidir ve buna kimsenin itirazı olamaz.

Ancak mizah ile peşin hüküm arasında bazen çok ince bir çizgi bulunuyor.

İşte asıl mesele de burada başlıyor.

Peki Ya İddia Gerçekse?

Bu soruyu sormak bile birçok kişiye tuhaf geliyor olabilir.

Çünkü insanlar çoğu zaman çoğunluğun güldüğü konuya inanmanın daha güvenli olduğunu düşünüyor.

Oysa tarihte ilk duyulduğunda imkânsız görülen pek çok olay, yıllar sonra belgelerle doğrulandı.

Burada Necla Özmen’in haklı olduğunu söylemiyorum.

Aynı şekilde haksız olduğunu da söylemiyorum.

Çünkü gazetecilik böyle yapılmaz.

Gazetecinin görevi hüküm vermek değil, gerçeği araştırmaktır.

Belge varsa belgeyi inceler.

DNA testi varsa sonucunu bekler.

Resmî açıklama varsa onu yayımlar.

Gazetecilik alkış tutmaz.

Gazetecilik yuhalamaz.

Gazetecilik bekler.

Klavye Başında Yazılan Bir Cümle

İnternet çağında insanların en büyük cesareti klavye oldu.

Yüz yüze söylenmeyecek birçok cümle artık birkaç saniyede yazılıyor.

Üstelik yazanın yüzü görünmüyor.

Ses tonu duyulmuyor.

Empati çoğu zaman devre dışı kalıyor.

Bir kişi hakkında yapılan yüzlerce espri, o kişinin psikolojisini nasıl etkiliyor?

Bunu çoğu zaman düşünmüyoruz.

Çünkü ekranın diğer tarafındaki insanı değil, ekranın üzerindeki haberi görüyoruz.

Sosyal Medyanın En Büyük Gücü Hafızasının Olmaması

İşin belki de en ironik tarafı şu…

Bugün alay edilen biri, yarın haklı çıkarsa aynı insanlar bu kez bambaşka yorumlar yapabiliyor.

Sosyal medya dün söylediklerini çok çabuk unutuyor.

Dün eleştirenler bugün destekliyor.

Dün gülenler bugün sahip çıkıyor.

Ve bunu yaparken neredeyse hiç mahcup olmuyorlar.

Belki de dijital çağın en ilginç özelliği bu.

Hafızamız güçlenirken vicdanımız bazen zayıflayabiliyor.

Gazetecilik ile Magazin Aynı Şey Değildir

Necla Özmen haberi ilgi çekici olabilir.

Sıra dışı olabilir.

Hatta birçok kişiye inanılmaz gelebilir.

Ancak haber değeri taşıyan her olayın araştırılması gerekir.

Gazetecinin görevi sosyal medya yorumlarını haber yapmak değil, yorumların ötesindeki gerçeği ortaya çıkarmaktır.

Bugün dünya basınında ses getiren birçok olay ilk gün “imkânsız” olarak değerlendirilmişti.

Bu yüzden gazetecilikte en tehlikeli cümle şudur:

“Bu kesin böyledir.”

Çünkü gerçek bazen en beklenmedik yerden çıkar.

Mizah Güzeldir, Ama Ölçüsüyle

Kimse sosyal medyada insanların gülmesini engelleyemez.

Zaten mizah hayatın vazgeçilmez parçalarından biridir.

Ancak mizahın amacı bir insanı yok saymak ya da linç kültürünü beslemek olmamalıdır.

İnce zekâ ile yapılan espri düşündürür.

Hakaret ise sadece gürültü çıkarır.

Bugün ekran başında yazılan tek bir yorum, yarın bir insanın hayatında unutamayacağı bir iz bırakabilir.

Bu nedenle özellikle doğruluğu henüz kanıtlanmamış olaylarda daha dikkatli olmak gerekir.

Son Söz

Necla Özmen’in iddiası doğru mu?

Bunu bugün kesin olarak bilmiyoruz.

Belki hiçbir zaman doğrulanmayacak.

Belki de günün birinde herkesi şaşırtacak yeni bilgiler ortaya çıkacak.

Bunu zaman gösterecek.

Ancak bugünden söyleyebileceğimiz bir gerçek var:

Sosyal medya çok hızlı karar veriyor.

Gazetecilik ise acele etmiyor.

Çünkü gazetecilikte önemli olan ilk inanmak ya da ilk gülmek değil, ilk gerçeğe ulaşabilmektir.

Belki de bu olay bize bir kez daha şunu hatırlatıyor:

Gerçek, çoğu zaman en yüksek sesle konuşanın değil; sabırla araştıranın yanında durur.