YAPAY ZEKA GÜVENLİ OLAN MESLEKLERİ TEHDİT EDİYOR

Yapay zekânın hem beyaz hem de mavi yaka için yalnızca basit ve tekrarlayan işleri etkileyeceği düşünülüyordu. Ama artık durum değişti. Yeni araştırmalar gösteriyor ki bu kez sıra mühendislerde, avukatlarda, muhasebecilerde ve yazılımcılarda. Yani yıllarca “bu iş elimden gitmez” diye düşünülen meslekler bile artık tehdit altında. Yapay zekâ akıl yürütme, analiz ve uzmanlık gerektiren işleri de yapmaya başladı. Bu da sadece “kim işini kaybeder” sorusunu değil, çalışma hayatının nasıl bir yer olacağını temelden sorgulatıyor.

BEYAZ YAKALI ARTIK GÜVENDE DEĞİL

Önceki otomasyon dalgaları ağırlıklı olarak tekrarlayan ve fiziksel görevleri hedef alıyordu. Yapay zekâ ise tam tersine bilgi yoğun ve analitik mesleklere yönelmiş durumda. Yönetim, idari işler, hukuk, finans, yaratıcı meslekler ve mühendislik gibi alanlarda görevlerin önemli bir bölümünün otomatikleştirilebilir hale geldiği hesaplanıyor. Buna karşın inşaat, ulaşım, temizlik ve bakım gibi fiziksel emek içeren meslekler şimdilik çok daha az risk taşıyor. İnsan temasının ve standartlaştırılması güç etkileşimlerin ön planda olduğu alanlarda ise yapay zekânın etkisi sınırlı kalmaya devam ediyor.

TÜRKİYE ORTA SEVİYEDE FAKAT İYİ DEĞİL
Ülkeden ülkeye tablonun önemli ölçüde değiştiği görülüyor. Ekonomisini ağırlıklı olarak bilgi yoğun hizmetler üzerine kurmuş ülkeler çok daha yüksek bir otomasyon riskiyle karşı karşıya. Türkiye ise istihdamının fiziksel ve hizmet odaklı mesleklere dayanması sayesinde şimdilik orta risk grubunda yer alıyor. Ancak bu tablo durağan değil. Türkiye ekonomisinin yapısı dönüştükçe, bilgi çalışanlarının payı arttıkça mağdur olma durumu da yükselecek. Şu anki görece korunaklı konum gelecek için bir güvence değil, geçici bir avantaj olarak okunmalı.

SİSTEM KENDİNİ SORGULAYACAK

Asıl büyük soru iş kayıplarının ötesinde yatıyor. Nitelikli mesleklerin otomatikleşmesiyle birlikte katma değer emekten sermayeye kaymaya başlayacak. Bu kayma vergi gelirlerini eritirken kamu harcamalarını artırarak çift yönlü bir bütçe baskısı yaratabilir. Eğitim sistemi de köklü bir sorgulamayla yüz yüze gelecek.Uzun yıllar süren eğitimle kazanılan yetkinlikler otomatikleşirse, diplomaların işgücü piyasasındaki karşılığı ne olacak? Araştırmacılar bu noktada işverenlerin diploma yerine muhakeme yeteneği, uyum kapasitesi ve yapay zekâyı denetleyebilme becerisi gibi insani yetkinliklere daha fazla yöneleceğine dikkat çekiyor.

TEVFİK BOZDAĞ