Muhabirlik Staj Ders Notları

MUHABİRLİK EĞİTİM NOTLARI

Tülay Ataman – Heyhaber.com Gazetecilik Akademisi

1. MUHABİRLİK NEDİR?

Muhabir; olayları yerinde takip eden, araştıran, doğrulayan ve kamuoyuna aktaran gazetecidir.

Muhabirin görevi:

• Haber bulmak
• Haber doğrulamak
• Röportaj yapmak
• Fotoğraf ve video çekmek
• Haber yazmak
• Gelişmeleri takip etmek

İyi Muhabirin Özellikleri

✓ Meraklıdır

✓ Tarafsızdır

✓ Araştırmacıdır

✓ Hızlıdır

✓ Güvenilir kaynaklara ulaşır

✓ Doğru soru sorar

✓ Etik kurallara uyar

2. HABER NEDİR?

Toplumu ilgilendiren güncel olayların doğru ve tarafsız biçimde aktarılmasıdır.

Haber Değeri Taşıyan Unsurlar

Güncellik

Yanlış:
3 ay önceki trafik kazası

Doğru:
Bugün meydana gelen trafik kazası

Yakınlık

İzmir’de yaşanan olay İzmir halkını daha fazla ilgilendirir.

Önem

Belediye başkanının açıklaması

İlginçlik

Bir kedinin itfaiye tarafından kurtarılması

Çatışma

Grevler, protestolar, tartışmalar

Ünlülük

Sanatçı ve sporcularla ilgili gelişmeler

3. HABERİN 5N1K KURALI

Her haberde bulunmalıdır.

Ne oldu?

Yangın çıktı.

Nerede oldu?

İzmir Karşıyaka’da.

Ne zaman oldu?

Dün gece.

Nasıl oldu?

Elektrik kontağından.

Neden oldu?

İlk belirlemelere göre kısa devre.

Kim yaptı?

İş yeri sahibi veya şüpheli.

ÖRNEK

“Karşıyaka’da bir iş yerinde çıkan yangın itfaiye ekiplerinin müdahalesiyle söndürüldü.”

4. HABER KAYNAKLARI

Muhabirin bilgi aldığı kişi ve kurumlardır.

Resmi Kaynaklar

• Valilik
• Kaymakamlık
• Belediye
• Emniyet
• Mahkeme

Birinci El Kaynak

Olayı yaşayan kişi

İkinci El Kaynak

Olayı duyan kişi

Sosyal Medya

Mutlaka doğrulanmalıdır.

5. HABER DOĞRULAMA TEKNİKLERİ

Yanlış bilgi yaymamak için:

Kontrol Et

Kim söyledi?

Çapraz Kontrol

En az iki kaynak bul.

Resmi Açıklama Bekle

Özellikle ölüm, afet ve gözaltı haberlerinde.

Fotoğraf Kontrolü

Eski fotoğraf mı?

Farklı ülkeden mi?

6. HABER YAZIM TEKNİĞİ

Ters Piramit Sistemi

En önemli bilgi başta verilir.

Başlık

İzmir’de Fabrika Yangını

Spot

Yangın kısa sürede kontrol altına alındı.

Giriş

İzmir’in Bornova ilçesinde bulunan fabrikada çıkan yangın paniğe neden oldu.

Gelişme

Detaylar aktarılır.

Sonuç

Yetkililerin açıklamaları verilir.

7. BAŞLIK YAZMA SANATI

Başlık:

• Kısa olmalı
• Merak uyandırmalı
• Gerçekçi olmalı

Kötü Başlık

Şok Şok Şok!

İyi Başlık

İzmir’de Fabrika Yangını: Ekipler Seferber Oldu

8. RÖPORTAJ TEKNİKLERİ

Röportaja Başlarken

“Merhaba, ben Heyhaber.com muhabiri …”

Açık Uçlu Sorular

Yanlış:

Mutlu musunuz?

Doğru:

Bu gelişme hakkında ne düşünüyorsunuz?

ÖRNEK SOKAK RÖPORTAJI

Soru:

Hey Haberin Var mı?

Bugün ülkenin en önemli gündem maddesi sizce nedir?

9. FOTOĞRAF HABERCİLİĞİ

Fotoğraf;

Haberin yarısıdır.

Dikkat Edilecekler

• Net olmalı
• Yatay çekilmeli
• Konu merkezde olmalı
• Gereksiz filtre kullanılmamalı

10. VİDEO HABERCİLİĞİ

Çekim Kuralları

• Telefon yatay tutulmalı
• Ses kontrol edilmeli
• Rüzgar engellenmeli
• Konu net görünmeli

Örnek Anons

“Heyhaber.com adına olay yerinden bildiriyorum…”

11. AFET HABERCİLİĞİ

Deprem

Yangın

Sel

Patlama

gibi olaylarda:

• Panik yaratma
• Doğrulanmamış sayı verme
• Yaralı görüntüsü paylaşma

12. SUÇ VE ADLİYE HABERCİLİĞİ

Yazılmaması Gerekenler

• Kesin suçlu ifadeleri
• Çocuk isimleri
• Mağdur bilgileri

Doğru İfade

“Şüpheli”

“İddiaya göre”

“Soruşturma sürüyor”

13. YEREL HABERCİLİK

Yerel haber kaynakları:

• Belediye
• Muhtarlık
• Esnaf
• STK’lar
• Okullar

Haber Fikirleri

• Bozuk yollar
• Su kesintileri
• Trafik sorunları
• Çevre kirliliği

14. EĞİTİM HABERCİLİĞİ

Örnek Konular:

• Okul başarıları
• Öğrenci projeleri
• Öğretmen röportajları
• Eğitim sistemindeki değişiklikler

15. SPOR HABERCİLİĞİ

Maç haberi yazarken:

Skor

Dakikalar

Önemli Pozisyonlar

Teknik Direktör Açıklamaları

Mutlaka bulunmalıdır.

16. EKONOMİ HABERCİLİĞİ

Dikkat Edilecekler:

• Rakamlar doğru olmalı
• Kaynak belirtilmeli
• Uzman görüşü alınmalı

17. SOSYAL MEDYA MUHABİRLİĞİ

Muhabir sosyal medyada:

✓ Saygılı olmalı

✓ Tarafsız olmalı

✓ Bilgi doğrulamalı

✗ Hakaret etmemeli

✗ Siyasi propaganda yapmamalı

18. BASIN ETİĞİ

Temel Kurallar:

• Yalan haber yapılmaz
• Manipülasyon yapılmaz
• Özel hayat ihlal edilmez
• Çocuklar korunur
• Kamu yararı gözetilir

19. HEYHABER.COM MUHABİRİ İÇİN SAHA KURALLARI

1. Her gün en az 3 haber fikri üret.
2. Olay yerine gitmeden haber yazma.
3. Fotoğraf çekmeden dönme.
4. En az iki kaynak doğrulaması yap.
5. Haberini zamanında teslim et.
6. Tarafsızlığını koru.
7. “Önce doğru bilgi, sonra hızlı bilgi” ilkesini unutma.

20. MUHABİRLİK UYGULAMA ÖDEVLERİ

Ödev 1

Mahallendeki bir sorunu haberleştir.

Ödev 2

Bir esnaf röportajı yap.

Ödev 3

10 fotoğraflık haber dosyası hazırla.

Ödev 4

“Hey Haberin Var mı?” konseptiyle sokak röportajı çek.

Ödev 5

Bir belediye hizmetini araştırıp haberleştir.

Tülay Ataman’ın Muhabirlik İlkesi

“Muhabirin görevi haber yapmak değil; gerçeği bulup topluma ulaştırmaktır. Haber yazılır, güven ise yıllarca inşa edilir.”

Heyhaber.com Gazetecilik Akademisi – Muhabirlik Sertifika Programı Ders Notları
Hazırlayan: Tülay Ataman
Heyhaber.com Genel Yayın Yönetimi ve Eğitim Koordinasyonu