Avrupa’nın Gizemli GPS Kesintilerinin Kaynağı Tespit Edildi: Rusya’nın EKS Uydu Takımyıldızı

(Araştırma henüz hakemlik sürecinde)

Texas Üniversitesi liderliğinde, Stanford Üniversitesi ile ortak yürütülen bir araştırma, yıllardır Avrupa’yı etkileyen gizemli GPS kesintilerinin kaynağını tespit etti. Bulgulara göre kesintilerden sorumlu olan, Rusya’nın EKS erken uyarı takımyıldızı — ve bu takımyıldıza ait Cosmos 2546 adlı uydu.

2019’dan Bu Yana 75 Olay

Texas Üniversitesi’nden Prof. Todd Humphreys, araştırmacı Zachary Clements ve Stanford Üniversitesi’nden ArgyrisKriezis, kamuya açık GPS verilerini incelerken 2019 yılından bu yana Avrupa genelinde en az 75 ayrı GPS parazit olayı tespit etti. Kesintiler olağandışı bir coğrafi ölçekte gerçekleşiyordu: Kuzeyde Svalbard’dan güneyde İspanya’ya, batıda Kanada kıyılarından doğuda Polonya’ya kadar uzanan geniş bir alan eş zamanlı olarak etkileniyordu.

Her Açıklama Birer Birer Çöktü

Araştırmacılar ilk olarak Rusya’nın yoğun askeri varlığıyla bilinen Kaliningrad bölgesini değerlendirdi. Ancak fiziksel hesaplamalar, kara kaynaklı bir yayının bu denli geniş bir coğrafyayı aynı anda etkilemesinin mümkün olmadığını gösterdi. Güneş fırtınası ihtimali de masaya yatırıldı; fakat olayların yalnızca birkaç saniye sürmesi, dar bir frekans bandını hedef alması ve kesintilerin sürekli Avrupa merkezli görülmesi bu olasılığı da eliyor. Geriye kalan tek fiziksel açıklama tek bir şeye işaret ediyordu: kaynak uzaydan geliyordu.

1.200 Kilometre Üzeri

Yapılan hesaplamalar, parazit kaynağının Dünya’nın en az 1.200 kilometre üzerinde bulunması gerektiğini ortaya koydu. Dikkat çeken bir diğer nokta ise kesintilerin zamanlaması oldu: Olayların büyük bölümü Salı, Çarşamba ve Perşembe günleri, Avrupa mesai saatleri içinde yoğunlaşıyordu. Doğal bir fenomende bu tür bir düzeni açıklayan bilimsel bir gerekçe bulunmuyor.

Cosmos 2546 Tespit Edildi

Hollanda ve Norveç’teki GPS istasyonlarından Şubat 2026’da alınan ham kayıtlar, sinyalin varış süresi farkını 5 metre hassasiyetle belirledi. Bu geometriyle eşleşen tek uydu, Rusya’nın EKS erken uyarı takımyıldızına ait Cosmos 2546 oldu. Uydu 2020 yılında fırlatıldı ve Molniya yörüngesinde faaliyet gösteriyor.

Araştırmacılar, Cosmos 2546’nın yalnızca geniş bantlı veri kaydının gerçekleştirildiği belirli bir olay için kesin olarak tespit edildiğini belirtiyor. 2019 olayları da dahil olmak üzere 75 olayın tamamından ise EKS takımyıldızı bir bütün olarak sorumlu tutuluyor; zira kayıtlara geçen her olayda takımyıldızına ait en az bir uydu etkilenen bölgenin üzerinde bulunuyordu.

İspanyol uzay şirketi GMV de sinyali bağımsız olarak aynı takımyıldızına kadar takip etti. GMV’den Richard Bowden ise sinyalin kasıtlı bir parazit değil, uydu ile yer istasyonu arasındaki servis mesajı olabileceğini öne sürdü.

Humphreys, yaşananları şu sözlerle değerlendirdi: “Bu daha önce hiç görmediğimiz bir durum. Dünya da hiç görmedi.”

Neden Sorusu Yanıtsız

Kesintilerin teknik bir arızadan mı, sistem testinden mi yoksa kasıtlı bir kapasite gösterisinden mi kaynaklandığı henüz bilinmiyor. Avrupa Birliği konuya ilişkin gizli bir soruşturma başlattı. Kaynağın artık bir adı var; ancak niyeti hâlâ tartışmalı.

Haber: Emre Baydar