TÜRKİYE’DE ÜNİVERSİTE TERCİHLERİ NEDEN DEĞİŞİYOR ? UZMANLAR AÇIKLADI

Üniversite adaylarının tercih öncelikleri son yıllarda önemli ölçüde değişti. Uzmanlara göre gençler artık yalnızca ilgi alanlarına göre değil; iş bulma olasılığı, ekonomik koşullar, yaşam maliyetleri ve yapay zekânın dönüştürdüğü iş dünyasını dikkate alarak karar veriyor.

Türkiye’de milyonlarca öğrencinin geleceğini şekillendiren üniversite tercihleri, son yıllarda farklı etkenlerle dönüşüyor. Eğitim uzmanları, geçmişte puan ve prestij odaklı yapılan tercihlerin yerini giderek daha fazla kariyer planlaması ve ekonomik gerçeklerin aldığı görüşünde.

Uzmanlara göre bu değişimin arkasında iş gücü piyasasındaki dönüşüm, artan yaşam maliyetleri, gençlerin gelecek kaygıları ve teknolojik gelişmeler bulunuyor.

İŞ BULMA KAYGISI TERCİH LİSTELERİNİN MERKEZİNDE

TÜİK’in 2024 Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı %75 olarak gerçekleşirken, en yüksek istihdam oranına sahip bölüm %96,4 ile tıp oldu. Sağlık ve refah alanında mezunların istihdam oranı %86,7, mühendislik alanında ise %82,9 olarak ölçüldü. Uzmanlar, bu verilerin öğrencilerin sağlık, mühendislik ve bilişim programlarına yönelmesinde etkili olduğunu belirtiyor.

Üniversite adaylarının tercih davranışlarını etkileyen en önemli faktörlerden biri istihdam beklentisi olarak öne çıkıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı iş gücü verileri, gençlerin iş piyasasına ilişkin kaygılarının sürdüğünü gösteriyor. Bu durum, öğrencilerin bölüm seçimlerinde mezuniyet sonrasındaki kariyer olanaklarına daha fazla önem vermesine yol açıyor.

Özel bir haber kanalında yaptığı değerlendirmelerde eğitim uzmanı Süleyman Beledioğlu, öğrencilerin tercih döneminde artık yalnızca üniversiteye yerleşmeyi değil, mezuniyet sonrasındaki yaşamlarını da planladıklarını belirtiyor. Beledioğlu’nun değerlendirmelerine göre adaylar, tercih edecekleri bölümlerin iş piyasasındaki karşılığını daha yakından araştırıyor.

Bu nedenle sağlık bilimleri, mühendislik, yazılım ve bilişim alanları gibi istihdam potansiyeli yüksek görülen programlar daha fazla ilgi çekiyor.

EKONOMİK KOŞULLAR TERCİHLERİ DOĞRUDAN ETKİLİYOR

Uzmanlara göre son yıllarda tercihleri değiştiren bir diğer önemli unsur ekonomik koşullar.

Artan kira fiyatları, yurt kapasitesi tartışmaları, ulaşım giderleri ve genel yaşam maliyetleri, öğrencilerin yalnızca bölüm değil şehir seçimini de etkiliyor. Birçok aday, eğitim süresince oluşacak mali yükü hesaba katarak tercih yapıyor.

Beledioğlu da özel bir haber kanalında yaptığı değerlendirmede, devlet üniversitelerine yönelimin artmasında ekonomik faktörlerin etkili olduğuna dikkat çekiyor.

Eğitim uzmanlarına göre öğrenciler ve aileleri artık üniversite eğitimini yalnızca akademik değil, aynı zamanda ekonomik bir yatırım olarak değerlendiriyor.

YAPAY ZEKÂ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM TERCİHLERİ ETKİLİYOR

Tercih eğilimlerini değiştiren yeni faktörlerden biri de yapay zekâ ve dijital dönüşüm.

Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, birçok mesleğin geleceğine dair tartışmaları beraberinde getirdi. Bu durum, öğrencilerin kariyer planlarını da etkiliyor.

Uzmanlar, yazılım mühendisliği, bilgisayar mühendisliği, veri bilimi ve siber güvenlik gibi alanlara yönelik ilginin yalnızca yüksek gelir beklentisinden kaynaklanmadığını, aynı zamanda bu alanların gelecekte de önemini koruyacağı düşüncesinin tercih edilmelerinde etkili olduğunu belirtiyor.

Yükseköğretim Kurulu’nun son yıllarda teknoloji odaklı yeni programlar açması da bu eğilimin eğitim sistemine yansıması olarak değerlendiriliyor.

BAŞARI ANLAYIŞI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

Uzmanlar, üniversite tercihlerindeki dönüşümün yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını vurguluyor.

Geçmişte bazı bölümler daha çok toplumsal prestij nedeniyle tercih edilirken, günümüzde öğrenciler kariyer fırsatları, uluslararası çalışma imkanları ve mesleki gelişim olanaklarını daha fazla dikkate alıyor.

Sosyal medya platformları ve dijital içerikler sayesinde öğrenciler farklı meslekleri ve kariyer yollarını daha yakından tanıma imkânı buluyor. Bu durum tercih davranışlarının değişmesinde etkili oluyor.

DİPLOMAYA BAKIŞ DEĞİŞTİ

Eğitim uzmanları, tercihleri etkileyen bir başka unsurun üniversite diplomasına yüklenen anlamın değişmesi olduğunu ifade ediyor.

Geçmişte üniversite mezunu olmak tek başına önemli bir avantaj olarak görülürken, günümüzde işverenler teknik beceri ve uygulamalı deneyime daha fazla önem veriyor.

Bu nedenle öğrenciler, mezuniyet sonrasında belirli alanlarda yetkinlik kazandıracağı düşünülen programlara yöneliyor.

DEĞİŞEN KONTENJANLAR DA TERCİHLERİ ETKİLİYOR

Uzmanlar, tercih eğilimlerinin yorumlanmasında yalnızca öğrenci taleplerine odaklanmanın eksik bir değerlendirme olacağını belirtiyor.

Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan kontenjan düzenlemeleri, bazı bölümlerin başarı sıralamalarında önemli değişikliklere yol açabiliyor.

Süleyman Beledioğlu, özel bir haber kanalına yaptığı değerlendirmelerde bazı programlarda yapılan kontenjan düşüşlerinin başarı sıralamalarını yükseltebildiğini ifade ediyor. Bu nedenle bir bölümün sıralamasındaki yükseliş her zaman talebin arttığı anlamına gelmeyebiliyor.

UZMANLARDAN ÖĞRENCİLERE UYARI

Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erten Gökçe, özel bir haber kanalına yaptığı değerlendirmede tercih sürecinde üniversitelerin ve bölümlerin çok yönlü araştırılması gerektiğini vurguladı.

Uzmanlara göre yalnızca popüler olduğu için bir bölümü tercih etmek, ilerleyen yıllarda pişmanlığa neden olabiliyor. Bu nedenle öğrencilerin ilgi alanlarını, yeteneklerini ve uzun vadeli hedeflerini de göz önünde bulundurmaları gerekiyor.

Eğitim danışmanları, iş bulma kaygısının önemli bir kriter olduğunu ancak tercihlerin yalnızca bu unsur üzerine kurulmasının sağlıklı olmayabileceğine dikkat çekiyor.

TERCİHLER TÜRKİYEDEKİ DÖNÜŞÜMÜ YANSITIYOR

Uzmanların ortak değerlendirmesine göre üniversite tercihlerindeki değişim, yalnızca eğitim alanında yaşanan bir gelişme değil. Ekonomik koşullar, iş gücü piyasasındaki dönüşüm, teknolojik yenilikler ve değişen toplumsal beklentiler gençlerin kararlarını doğrudan etkiliyor.

Bugünün öğrencileri, tercih listelerini oluştururken yalnızca hangi üniversiteye gireceklerini değil, mezuniyet sonrasında nasıl bir yaşam kuracaklarını da hesaba katıyor. Bu nedenle üniversite tercihleri, her geçen yıl daha fazla kariyer planlaması ve gelecek öngörüsü içeren bir sürece dönüşüyor.

Haber: Rabia Kayıt