En Büyük Toplumsal Sorunlardan Biri: Çocuk İşçiliği

Çocuk işçiliği, milyonlarca çocuğun eğitim, oyun ve sağlıklı gelişim hakkından mahrum kalarak çalışma hayatına girmesine neden olan en önemli toplumsal sorunlar arasında yer alıyor.

Çocuk İşçiliği Nedir ve Çocuklar Neden Çalışmak Zorunda Kalıyor?

Uluslararası Çalışma Örgütü, çocuk işçiliğinin tanımını çocukları çocukluklarından, potansiyellerinden ve saygınlıklarından mahrum bırakan, fiziksel ve zihinsel gelişimlerine zarar veren işler olarak ifade ediyor. Asgari Yaş Sözleşmesi’nde çalışmak için kabul edilen yaşın 15 yaşından küçük olamayacağı belirtiliyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması Sözleşmesi No. 182 maddesinde ise çocukların güvenliğini, ahlaki yapısını ve sağlığını tehlikeye atacak işlerin 18 yaşın altındaki tüm bireyler için yasak olduğu ifade ediliyor.

Çocuk işçiliğinin ortaya çıkmasına sebep olan nedenler arasında yoksulluk, ucuz iş gücü talebi, göç ve savaşlar gibi faktörler yer alıyor. Ekonomik krizlerle beraber alım gücünün azalması, yoksul ailelerin çocuklarını iş hayatına itmesine neden oluyor. İşverenlerin ucuz iş gücü olarak gördüğü ve üretim maliyetlerini düşürmek amacıyla yasal yaptırımlardan kaçma düşüncesiyle çocukları iş gücü olarak kullanması da bu faktörler arasında yer alıyor. Yine göç ve savaşlar sonucunda mülteci ailelerin çocuklarının da çocuk işçi grubuna dahil edilebildiği gözlemleniyor.

Çocuk İşçiliği Yoksulluk Kapanı Mı Yaratıyor?

UNICEF ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün ortak yayını olan ve 2021 yılında yayınlanan Çocuk İşçiliği: 2020 Küresel Tahminleri, Eğilimler ve Geleceğe Yönelik Yol Haritası raporunda, “Çocuk işçiliğinde yer alan çocuklar fiziksel ve zihinsel zarara uğrama riski altındadır. Çocuk işçiliği çocukların eğitimini tehlikeye atar, haklarını kısıtlar, gelecek fırsatlarını sınırlar ve yoksulluk ile çocuk işçiliğinin nesiller arası kısır döngüsüne yol açar.” şeklinde ifade edildi.

Çocuk yaşta çalıştırılan bireyler eğitim hakkından mahrum kaldığı için nitelikli bireyler yetişmiyor ve yetişkin olduklarında da yine düşük ücretli işlerde çalışmaya devam etmek mecburiyetinde kalınıyor. Bu durum, o kişilerin çocuklarını da erken yaşta çalıştırmasına sebep olacağı için çocuk işçiliği her ne kadar yoksulluğun bir sonucu gibi görünse de yoksulluğun nesiller boyu sürmesine de neden olabiliyor.

BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme

Dünyada en çok devlet tarafından onaylanan insan hakları belgesi olan BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 32/1 maddesinde, “Taraf devletler çocuğun ekonomik sömürüye karşı ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek, sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler.” şeklinde çocuk haklarının korunmasına yönelik ifadeler yer alıyor.

Çocuk işçiliğinin ortadan kalkması süreci için UNICEF ve uluslararası çalışma örgütü ilerlemelerin hızlandırılması sebebiyle çağrıda bulunuyor ve sosyal katılım yatırımı yapmak, çocuk koruma sistemlerini güçlendirmek, kaliteli eğitime evrensel erişimi sağlamak, yetişkinler ve gençlerin insana yakışır şekilde desteklenmesi gibi maddelerle bu çağrıyı destekleniyor.

Hilal Sevinç

Kaynak:

https://www.ilo.org/tr/resource/138-nolu-asgari-yas-sozlesmesi

https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C182

https://data.unicef.org/resources/child-labour-2020-global-estimates-trends-and-the-road-forward/

https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme