Ders Notları

📘 HEYHABER GAZETECİLİK STAJI DERS KİTABI

SEO – Dijital Habercilik – Etik – Uygulamalı Gazetecilik Rehberi

Yazar: Tülay Ataman

1. BÖLÜM — MODERN GAZETECİLİĞİN TEMELLERİ

Gazetecilik; bilgi toplama, doğrulama, analiz etme ve kamuoyuna aktarma sürecidir.

• Doğruluk
• Tarafsızlık
• Hız
• Kamu yararı
• Sorumluluk

Gazeteci yalnızca yazan kişi değil; bilgiyi filtreleyen ve doğrulayan kişidir.

2. BÖLÜM — HABER DEĞERİ VE SEÇİM KRİTERLERİ

• Güncellik
• Etki gücü
• Toplumsal önem
• İlginçlik
• Çatışma unsuru
• Yakınlık

Haber yalnızca “olmuş olmak” değil, toplumu etkileme gücü taşımalıdır.

3. BÖLÜM — 5N1K VE TERS PİRAMİT

• Ne oldu?
• Nerede oldu?
• Ne zaman oldu?
• Nasıl oldu?
• Neden oldu?
• Kim dahil?

Ters Piramit: En önemli bilgi → detaylar → arka plan

4. BÖLÜM — SEO UYUMLU HABER YAZIMI

• Anahtar kelime başlıkta olmalı
• İlk 100 kelimede geçmeli
• H2-H3 kullanılmalı
• Alt metin eklenmeli
• Paragraflar kısa olmalı
• Linkleme

Başlık Formülü: Anahtar kelime + merak + net bilgi

5. BÖLÜM — GAZETECİLİK ETİĞİ

• Doğrulama zorunluluğu
• Özel hayata saygı
• Çocukların korunması
• Ayrımcılıktan kaçınma
• Kaynak gizliliği
• Reklam-haber ayrımı

6. BÖLÜM — BASIN MESLEK İLKELERİ

• Gerçek dışı bilgi yayınlanmaz
• Masumiyet karinesi korunur
• Şiddet teşvik edilmez
• Nefret söylemi yasaktır
• Kamu yararı önceliklidir
• Düzeltme hakkı tanınır
• İntihal yapılmaz

7. BÖLÜM — HABER YAZMA TEKNİĞİ

Giriş: Özet bilgi

Gelişme: Detaylar

Sonuç: Değerlendirme

8. BÖLÜM — DİJİTAL HABERCİLİK

• Anlık güncelleme
• Mobil uyumluluk
• Sosyal medya entegrasyonu
• Video/görsel destek
• SEO optimizasyonu

9. BÖLÜM — SOSYAL MEDYA HABERCİLİĞİ

• Hız ≠ doğruluk
• Viral içerik etik olmalı
• Görsel manipülasyon yapılmamalı

10. BÖLÜM — FACT CHECK

• Resmi kaynaklar
• Çapraz kontrol
• Tersine görsel arama
• Veri tabanları

11. BÖLÜM — MANŞET YAZIM TEKNİKLERİ

• Kısa
• Etkili
• Merak uyandırıcı
• SEO uyumlu

12. BÖLÜM — RÖPORTAJ TEKNİĞİ

• Hazırlık
• Soru planı
• Aktif dinleme
• Not alma
• Doğru aktarım

13. BÖLÜM — KRİZ HABERCİLİĞİ

• Doğrulanmamış bilgi paylaşılmaz
• Panik oluşturulmaz
• Resmi kaynak kullanılır
• Sakin dil kullanılır

14. BÖLÜM — YAPAY ZEKA VE GAZETECİLİK

• Veri analizi
• Başlık üretimi
• SEO optimizasyonu
• İçerik önerisi

15. BÖLÜM — STAJ GÖREVLERİ

• Günlük  3 haber
• 5N1K analizi
• SEO başlık üretimi
• Fact-check
• Röportaj simülasyonu

🧠 MANŞET FORMÜLLERİ

Son Dakika

SON DAKİKA + OLAY + YER

Soru Manşet

Konu + MI/Mİ

Sayısal Güç

Sayı + Etki + Konu

Kriz

Alarm + Durum + Bölge

Uzman Görüşü

Uzman + Yorum + Konu

Altın Formül

Duygu + Merak + Belirsizlik

📝 KÖŞE YAZISI EĞİTİMİ

• Giriş: dikkat çek
• Gelişme: analiz
• Yorum: kişisel bakış
• Sonuç: güçlü kapanış

⚠️ ETİK KURALLAR

• Kişisel haklara saygı
• İftira yok
• Kaynak zorunlu
• Tarafsızlık

🧭 ETİK KONTROL LİSTESİ (DİJİTAL HABERCİLİK)

🧠 MANŞET FORMÜLLERİ (HABER YAZIM SİSTEMİ)

⚡ 1. SON DAKİKA FORMÜLÜ

SON DAKİKA + OLAY + YER/ZAMAN

📌 Kullanım:

* SON DAKİKA: İzmir’de Deprem Paniği
* SON DAKİKA: Bakanlıktan Kritik Açıklama

⸻

🔥 2. SORU MANŞET FORMÜLÜ (CTR YÜKSEK)

(KİLİT KONU) + MI / Mİ?

📌 Kullanım:

* Türkiye’de Yeni Vergi Dönemi Başlıyor mu?
* Bu Karar Fiyatları Artıracak mı?

⸻

📊 3. SAYISAL GÜÇ FORMÜLÜ

SAYI + ETKİ + KONU

📌 Kullanım:

* 5 Maddede Ekonomi Paketinin Detayları
* 3 Şehirde Alarm Verildi

⸻

🧨 4. KRİZ / ALARM FORMÜLÜ

ALARM + DURUM + BÖLGE

📌 Kullanım:

* Alarm Verildi: Türkiye’de Sıcaklık Rekoru
* Kritik Uyarı: Fırtına Kapıda

⸻

🧠 5. AÇIKLAMA / KAYNAK FORMÜLÜ

KİM AÇIKLADI + NE AÇIKLADI

📌 Kullanım:

* Bakanlık Açıkladı: Yeni Düzenleme Geliyor
* Uzmanlardan Kritik Uyarı

⸻

🧷 6. KARŞILAŞTIRMA FORMÜLÜ

A vs B + SONUÇ

📌 Kullanım:

* Dolar mı Euro mu? Uzmanlar Yanıtladı
* Kiralar İstanbul vs Ankara: Fark Şaşırttı

⸻

⚖️ 7. ETKİ / SONUÇ FORMÜLÜ

OLAY + NE OLACAK?

📌 Kullanım:

* Zam Kararı Sonrası Ne Olacak?
* Bu Gelişme Piyasayı Nasıl Etkileyecek?

⸻

🧭 8. LOKASYON ODAKLI FORMÜL

YER + OLAY + DETAY

📌 Kullanım:

* İzmir’de Trafik Kilitlendi
* İstanbul’da Yağış Hayatı Felç Etti

⸻

🧨 9. ŞOK / İDDİA FORMÜLÜ (DİKKATLİ KULLAN)

ŞOK / İDDİA + OLAY

📌 Kullanım:

* Şok İddia: Yeni Vergi Sistemi Geliyor
* İddia Ortaya Atıldı: Fiyatlar Artacak mı?

⸻

🧠 10. UZMAN GÖRÜŞÜ FORMÜLÜ

UZMAN + YORUM + KONU

📌 Kullanım:

* Ekonomist Uyardı: Risk Büyüyor
* Uzmanlar Açıklıyor: Deprem Riski Artıyor

⸻

⚡ 11. HİKAYELEŞTİRME FORMÜLÜ

OLAY + DRAMATİK ETKİ

📌 Kullanım:

* Bir Gecede Hayat Değişti
* Sessiz Başlayan Kriz Büyüyor

⸻

🚨 12. TEK CÜMLE ETKİ MANŞETİ

KISA + VURUCU + NET

📌 Kullanım:

* Piyasalar Sarsıldı
* Karar Açıklandı
* Sistem Değişti

⸻

🎯 BONUS: ALTIN MANŞET FORMÜLÜ (EN ÇOK TIKLANAN)

DUYGU + MERAK + BELİRSİZLİK

📌 Örnek:

* Herkes Bunu Konuşuyor: Ne Oluyor?
* Bu Gelişme Her Şeyi Değiştirebilir

🧭 BASIN MESLEK ETİĞİ (19 MADDE)

📌 Gazetecilik Cemiyeti İlkeleri (Eğitim Amaçlı Derlenmiştir)

1. Gazeteci, her koşulda gerçeği araştırmak ve doğruyu yayınlamakla yükümlüdür.
2. Yayınlanan bilginin doğruluğu titizlikle kontrol edilmelidir.
3. Yanlış bilgi yayıldığında en kısa sürede düzeltme yapılmalıdır.
4. Gazeteci, kişisel çıkar veya baskı altında mesleğini yönlendiremez.
5. Haber ile yorum açık şekilde birbirinden ayrılmalıdır.
6. Özel hayatın gizliliğine saygı gösterilmelidir.
7. Çocukların korunması öncelikli etik sorumluluktur.
8. Irk, din, dil, cinsiyet ve etnik köken üzerinden ayrımcılık yapılamaz.
9. Nefret söylemi ve şiddeti teşvik eden içerik yayınlanamaz.
10. Kaynaklar açık, güvenilir ve doğrulanabilir olmalıdır.
11. Anonim kaynaklar yalnızca zorunlu durumlarda kullanılmalıdır.
12. Haber dili tarafsız, dengeli ve objektif olmalıdır.
13. Başlıklar içerikle uyumlu olmalı, yanıltıcı olmamalıdır.
14. Telif haklarına saygı gösterilmeli, izinsiz içerik kullanılmamalıdır.
15. Reklam ve haber içerikleri birbirinden net şekilde ayrılmalıdır.
16. Şiddet, korku ve panik oluşturacak içeriklerden kaçınılmalıdır.
17. Kamu yararı, kişisel veya kurumsal çıkarların önünde tutulmalıdır.
18. Gazeteci, doğrulamadan hiçbir bilgiyi paylaşmamalıdır.
19. Gazeteci, mesleki itibarını zedeleyecek davranışlardan kaçınmalıdır.

🧭 WORDPRESS EDİTÖR KULLANIMI – DERS NOTLARI

Heyhaber Akademi | Uygulamalı Dijital Yayıncılık Eğitimi

1. 📌 WORDPRESS NEDİR?

WordPress; haber, blog ve kurumsal içeriklerin yayınlandığı açık kaynaklı bir içerik yönetim sistemidir.
Gazetecilikte haber üretimi, düzenleme ve yayınlama süreçlerini kolaylaştırır.

• Kod bilgisi gerektirmez
• Hızlı içerik üretimi sağlar
• SEO uyumludur
• Medya yönetimi içerir

2. 🧠 WORDPRESS PANELİNE GİRİŞ

• wp-admin giriş ekranı kullanılır
• Kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapılır
• Yönetim paneli açılır

3. 📝 YAZI EKLEME (POST OLUŞTURMA)

Adımlar:

1. “Yazılar” → “Yeni Ekle”
2. Başlık yazılır
3. İçerik editöre girilir
4. Kategoriler seçilir
5. Etiketler eklenir
6. Görsel yüklenir
7. Yayınla butonuna basılır

4. 🧩 GUTENBERG EDİTÖR KULLANIMI

• Blok sistemi ile çalışır
• Her paragraf bir bloktur
• Görsel, başlık, video ayrı bloklardır

Blok Türleri:

• Paragraf
• Başlık (H1-H6)
• Görsel
• Liste
• Alıntı

5. 🔎 SEO UYUMLU HABER GİRİŞİ

• Başlık anahtar kelime içermeli
• İlk paragrafta konu net olmalı
• Alt başlıklar (H2-H3) kullanılmalı
• Yoast SEO veya RankMath kontrol edilmeli

SEO Kontrol Noktaları:

• Meta açıklama
• Slug (URL)
• Anahtar kelime yoğunluğu
• Okunabilirlik

6. 🖼️ MEDYA KULLANIMI

• Görseller “Medya Kütüphanesi”ne yüklenir
• Alt text mutlaka yazılmalıdır
• Dosya isimleri SEO uyumlu olmalıdır

7. 🧭 KATEGORİ VE ETİKET KULLANIMI

• Kategori = ana konu (örnek: Gündem)
• Etiket = detay anahtar kelimeler

8. ⚙️ YAYIN ÖNCESİ KONTROL

• Yazım hatası kontrolü
• Başlık–içerik uyumu
• Görsel kontrolü
• SEO puanı kontrolü
• Etik uygunluk

9. 🚀 YAYINLAMA SÜRECİ

1. Önizleme yap
2. SEO kontrol et
3. Kategori doğrula
4. Yayınla

10. ⚠️ YAYIN SONRASI SÜREÇ

• Performans takibi
• Google indeks kontrolü
• Sosyal medya paylaşımı
• Gerekirse güncelleme

WordPress editör kullanımı, modern gazeteciliğin temel becerilerinden biridir. Doğru kullanıldığında hem SEO performansı hem de haber kalitesi yükselir.

Heyhaber Akademi – Dijital Yayıncılık Eğitim Modülü

<!