İran Hürmüz Boğazı’nı Neden Kapattı? Ne Zaman Açar? Küresel Ticaret Tehlikede

Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan ve dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler küresel enerji piyasalarını sarsmaya başladı. Yaklaşık 33 kilometre genişliğindeki bu stratejik su yolu, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin önemli bir bölümünün taşındığı ana hatlardan biri olarak öne çıkıyor.

Uluslararası enerji verilerine göre günde 20 milyon varilden fazla petrol ve petrol ürünü Hürmüz Boğazı’ndan taşınıyor. Bu miktar, dünya sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor. Aynı şekilde küresel LNG ticaretinin de yaklaşık yüzde 20’si bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriliyor. Özellikle Katar’dan çıkan doğalgaz sevkiyatlarının büyük bölümü Asya pazarlarına Hürmüz üzerinden ulaşıyor.

Asya ülkeleri için hayati öneme sahip

Boğazdan geçen petrolün önemli kısmı Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran gibi Körfez ülkelerinden geliyor. Sevkiyatın yaklaşık yüzde 70 ila 80’i ise Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine yöneliyor. ABD ve Avrupa’nın Körfez petrolüne bağımlılığı geçmişe kıyasla azalmış olsa da bölgede yaşanacak bir kriz küresel enerji fiyatlarını yükselttiği için bu ülkeleri de dolaylı olarak etkiliyor.

Bölgede askeri gerilim tırmanıyor

Son günlerde bölgede tansiyon hızla yükseldi. İran ile ABD arasında müzakereler sürerken ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında çatışmalar genişledi. İran da buna karşılık olarak İsrail’e ve bölgedeki ABD üslerine saldırılar düzenledi. Yaşanan gerilimin ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere radyo üzerinden “hiçbir gemi geçiş yapamaz” uyarısı yaptığı bildirildi. Resmi olarak boğazın tamamen kapatıldığı ilan edilmemiş olsa da fiili durum deniz trafiğini ciddi şekilde etkiledi.

Deniz trafiğini izleyen sistemlere göre bölgede tanker hareketliliği yüzde 40 ila 70 oranında azaldı. Çok sayıda petrol tankeri boğaz girişlerinde beklemeye geçerken bazı gemilerin rotasını değiştirdiği ya da geri döndüğü bildirildi. Ayrıca bir petrol tankerinin vurulduğu ve batmaya başladığı yönünde haberler de uluslararası medyaya yansıdı.

Enerji piyasalarına hızlı yansıdı

Artan risk nedeniyle sigorta şirketleri de bölgedeki sevkiyatlar için poliçeleri iptal etmeye veya primleri ciddi şekilde yükseltmeye başladı. Bu gelişmeler enerji piyasalarına da hızlı şekilde yansıdı. Petrol fiyatları kısa süre içinde yaklaşık yüzde 10 oranında yükseldi.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel ticaret ve ekonomik dengeleri de derinden etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.  Heyhaber.com gelişmeleri dakika dakika takip ederek son bilgileri aktarmaya devam ediyor.

Aleyna Okuducu