KARABAĞ: TÜRK’ÜN ZAFERİ

Azerbaycan ordusunun yaklaşık 30 yıl boyunca Ermenistan’ın işgali altında bulunan Karabağ ve çevresindeki illeri 44 günde (!) kurtarmasının üzerinden 5 yıl geçti. Bu haberimizde Karabağ Zaferi’nin dününü ve bugününü bulacaksınız.

KARABAĞ ZAFERİ’NİN 44 GÜNLÜK KRONOLOJİSİ

27 Eylül 2020 – Ermenistan, Azerbaycan mevzilerine ve sivil yerleşim birimlerine ateş açtı. Azerbaycan, tüm cephe boyunca karşı saldırı başlattı.

28 Eylül 2020 – Ülkede kısmî seferberlik ilan edildi.

3 Ekim 2020 – Terter ilinin Sukavuşan kasabası işgalden kurtarıldı.

4 Ekim 2020 – 27 yıl işgal altında kalan Cebrayıl şehri işgalden kurtarıldı.

10 Ekim 2020 – İnsani amaçlı geçici ateşkes sağlandı.

11 – 17 Ekim 2020 – Ermenistan’ın Gence’ye saldırılarında 25 sivil hayatını kaybetti. 17 Ekim’de Fuzuli işgalden kurtarıldı.

18 Ekim 2020 – İnsani amaçlarla yeni ateşkes ilan edildi. Fakat Ermenistan ateşkese uymadı.

20 – 25 Ekim 2020 – 20 Ekim’de Zengilan, 25 Ekim’de Gubadlı işgalden kurtarıldı.

26 Ekim 2020 – ABD’nin girişimiyle insani amaçlı geçici ateşkes imzalandı. Ermenistan ateşkesi yine ihlal etti.

27 – 28 Ekim 2020 – Ermenistan’ın Berde’ye düzenlediği saldırılarda 26 sivil hayatını kaybetti.

8 Kasım 2020 – Şuşa işgalden kurtarıldı.

10 Kasım 2020 – Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya arasında bildiri imzalandı. Ermenistan yenilgiyi kabul etti.

20 Kasım 2020 – Azerbaycan ordusu 27 yıldır işgal altında bulunan Ağdam’a girdi.

25 Kasım 2020 – Kelbecer, Azerbaycan’a iade edildi.

30 Kasım 2020 – Ermeni güçleri Laçın’dan çıktı.

19 Eylül 2023 – Azerbaycan antiterör operasyonu düzenleyerek Karabağ’da egemenliği tam sağladı.

Azerbaycan, savaştan günümüze bölgenin imar ve ihyası için 10 milyar dolardan fazla harcama yaptı. 10 binden fazla insan atayurduna geri döndü.

Bu süreçte 5 şehir, 4 Kasaba, 286 köy işgalden kurtarıldı. 2.908 şehit, 94 sivil hayatını kaybetti.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra işgal ettiği topraklardan 30 yıla yakın süreyle Azerbaycan sivillerine saldırılarda bulunan Ermenistan’ın 27 Eylül 2020’de sınır köylerini ağır silahlarla vurması, savaşın fitilini ateşledi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in emriyle Azerbaycan ordusu aynı gün karşı harekata başladı.

Bir süre sonra “Vatan Muharebesi” olarak adlandırılan operasyon 44 gün sürdü. 5 şehir, 4 kasaba ve 286 köy işgalden kurtarıldı. Savaşta Azerbaycan ordusu 2 bin 908 şehit verdi, 94 sivil Ermenistan’ın saldırıları sonucu hayatını kaybetti.

8 Kasım 2020’de Şuşa’nın kurtarılmasıyla Ermenistan hezimeti kabul etti ve 10 Kasım’da Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya arasında üçlü bildiri imzalandı. Bildiri gereği Ermenistan ordusu Ağdam, Kelbecer ve Laçın’dan da çekildi.

KARDEŞ ÜLKEDEN ATATÜRK’E SAYGI

10 Kasım “Zafer Günü” ilan edilse de bu tarihin Mustafa Kemal Atatürk’ün vefat gününe denk gelmesi nedeniyle, Şuşa’nın kurtarıldığı gün olan 8 Kasım resmi “Zafer Günü” olarak kabul edildi.

SİHA’LAR VE KARABAĞ ZAFERİ

2. Karabağ Savaşı’nda Azerbaycan, Ermenistan ordusuna karşı günümüzün Ebabil kuşları silahlı insansız hava araçlarını (SİHA) etkin biçimde kullandı. Ermenistan’ın çok sayıda silah ve mühimmatı SİHA’larla imha edildi. SİHA’ların yayınlanan görüntüleri Azerbaycan’da moral kaynağı olurken Ermenistan cephesinde ağır psikolojik çöküntüye yol açtı.

Türkiye‘nin desteği savaşın kaderini etkiledi. Savaşın ilk anlarından itibaren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere Türk yetkililer, açık şekilde Azerbaycan‘ın yanında olduklarını duyurdu. Türkiye, üçüncü taraflara da Azerbaycan’ın haklı mücadelesine müdahale edilmemesi çağrısı yaptı. Azerbaycan liderliği, bu siyasi kararlılığın savaşın seyrini etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğunu vurguluyor.

İMAR VE İHYA HAMLESİ

Azerbaycan, 10 Kasım 2020’den bu yana geçen 5 yılı hem diplomasi masasında kazanımları pekiştirerek hem de bölgelerin yeniden imarıyla geçirdi. İşgal altında viraneye dönen topraklar bugün akıllı şehir ve akıllı köy projeleriyle, yeni yollar ve havalimanlarıyla modern bölgeye dönüşüyor.

Beş yılda Fuzuli, Zengilan ve Laçın’da üç uluslararası havalimanı inşa edildi. Zengilan, Fuzuli, Cebrayıl, Şuşa ve Laçın’da devlet tarafından yapılan konutlara yaklaşık 20 bin kişi yerleşti. Çalışmak için gelenlerle birlikte bölgede yaşayanların sayısı 50 bini geçti. Azerbaycan devleti, 2026’ya kadar 140 bin insanın bölgeye yerleştirilmesini hedeflemişti.

ERMENİSTAN GERİ ÇEKİLSE DE …

Ermenistan, 2. Karabağ Savaşı sonrasında bazı birliklerini geri çekse de Karabağ’daki yasa dışı sözde rejime ağır silah ve mühimmat bırakmaya devam etti. Azerbaycan’ın üst üste yaptığı çağrılara rağmen bu yapı kendini feshetmedi.

Bunun üzerine 19 Eylül 2023’te Karabağ’da anayasal düzeni yeniden tesis etmek amacıyla antiterör operasyonu başlatıldı. Yaklaşık 24 saat süren operasyonda yasa dışı silahlı güçler silah bırakarak teslim oldu. Böylece Cumhurbaşkanı Aliyev’in ifadesiyle “Karabağ’da Azerbaycan egemenliği tam anlamıyla sağlandı.”

Azerbaycan’ın zaferi barış getirdi. Zaferin ardından Azerbaycan, Ermenistan’a kalıcı barış teklif etti. Dışişleri bakanlıkları arasında yürütülen müzakerelerde önemli mesafe alındı ve taraflar barış anlaşması metni üzerinde mutabakata vardı. Metin, 8 Ağustos’ta ABD Başkanı Donald Trump’ın ev sahipliğinde Washington’da düzenlenen üçlü zirvede paraflandı.

Karabağ Zaferi, yalnızca askeri bir kazanım değil, Güney Kafkasya’da yeni bir güvenlik düzenini başlatan tarihi bir dönüm noktası olarak görülüyor. Azerbaycan yönetimine göre bu süreç bölgede kalıcı barışın ve ekonomik iş birliklerinin de önünü açıyor.

2. Karabağ Savaşı’nda sadece 44 gün içinde işgal altındaki topraklarını geri alan Azerbaycan’ın mücadelesi çeyrek asır öncesinde başlamıştı.

1. (DAĞLIK) KARABAĞ SAVAŞI: BUZDAĞININ GÖRÜNMEYEN YÜZÜ

Uluslararası hukukta Azerbaycan’ın bir parçası olarak kabul edilen Dağlık Karabağ, iki devleti dünden bugüne her platformda karşı karşıya getirmiştir.

Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde (1988) başlayan çatışmalar 1992–1994 yılları arasında tam ölçekli savaşa dönüştü.

Ermeni güçleri, Dağlık Karabağ’ın büyük bölümünü ve çevresindeki bazı Azerbaycan bölgelerini kontrol altına aldı.

Yaklaşık bir milyon kişi yerinden edildi; her iki tarafta da on binlerce kişi hayatını kaybetti.

1994’te ateşkes ilan edilse de kalıcı bir barış sağlanamamıştı.

Haber ✒️ Hasan Hüseyin AKINCI