UZMANLAR UYARDI: ÜNİVERSİTE MEZUNLARINDA İŞSİZLİK RİSKİ ARTIYOR

Üniversite diploması iş bulmada önemli bir avantaj sağlamaya devam etse de TÜİK ve OECD verileri, genç mezunlar için istihdam sürecinin giderek zorlaştığını gösteriyor. Uzmanlar, eğitim ile iş gücü piyasasının beklentileri arasındaki uyumsuzluğun diplomalı işsizliği artırdığını belirtiyor.

Üniversite mezunları arasında işsizlik riski büyüyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 75 seviyesinde bulunurken, mezun olunan bölümler arasında istihdam oranlarında ciddi farklar bulunuyor. Sağlık ve mühendislik alanlarında mezunlar daha kısa sürede istihdama katılırken bazı sosyal bilimler, eğitim ve sanat bölümlerinde bu süre uzuyor.

Veriler değişen iş piyasası, mezun sayısı, yükseköğretim ve iş gücü piyasasının beklentileri arasındaki farklılıklar gibi değişkenler nedeniyle günümüzde diplomanın tek başına istihdam garantisi sağlamadığını ortaya koyuyor.

Uluslararası Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) Education at a Glance raporunda da benzer bir tabloya dikkat çekiliyor. Rapora göre yükseköğretim mezunları genel olarak daha yüksek istihdam oranına sahip olsa da Türkiye’de bu avantaj, birçok OECD ülkesine kıyasla daha sınırlı kalıyor. Uzmanlar, bunun temel nedenleri arasında mezun sayısının iş piyasasının ihtiyacına kıyasla fazla olması, iş gücü piyasasının değişen beklentilerinin eğitim sistemince karşılanamaması ve nitelikli istihdam alanlarının yeterince büyümemesini gösteriyor.

KADINLAR İSTİHDAMDAN ÇEKİLİYOR MU?

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) Direktörü Prof. Dr. Seyfettin Gürsel özel bir haber kanalına yaptığı değerlendirmede işsizlik verilerinin tek başına yorumlanmasının doğru olmadığını belirterek işsizlik oranının azalmasına değil neden azaldığına dikkat çekti. Gürsel, iş aramaktan vazgeçen kadınların resmi işsizlik oranını düşürdüğünü belirterek genişletilmiş işsizlik oranının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

GENÇLER ZOR ŞARTLARDA ÇALIŞMAK ZORUNDA KALIYOR

Çalışma ekonomisi uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, özel bir haber kanalına yaptığı değerlendirmede ekonomik durgunluğun gençler üzerindeki etkisine dikkat çekerek, istihdama katılmanın zorlaştığı günümüzde gençlerin daha düşük ücretler ve çalışma şartlarında çalışmak zorunda kaldığını belirtti.
Çelik’e göre sorun yalnızca iş bulamamak değil; üniversite mezunlarının eğitim düzeylerinin altında, güvencesiz veya alan dışındaki işlerde çalışmak zorunda kalmaları. Bu durum hem bireysel gelirleri hem de ülkenin nitelikli iş gücü potansiyelini olumsuz etkiliyor.
Gençlerin sık sık “iş beğenmiyor” eleştirileriyle karşı karşıya kaldığını belirten Prof. Dr. Aziz Çelik, özel bir haber kanalına verdiği röportajda bu durumu değerlendirdi.
Çelik, üniversite mezunlarının eğitimlerine uygun, güvenceli ve iyi çalışma koşulları talep etmelerinin doğal olduğunu ifade ederek, çözümün gençleri suçlamak değil, nitelikli istihdamı artıracak politikalar üretmek olduğunu savundu.

İŞ PİYASASININ DEĞİŞEN BEKLENTİLERİ

OECD raporuna göre bilgi ve iletişim teknolojileri, mühendislik ve sağlık alanlarından mezun olanların istihdam oranları diğer alanlara göre daha yüksek seyrediyor. Buna karşılık bazı sosyal bilimler ve sanat alanlarında mezunların iş bulma süresi uzayabiliyor. İşverenlerin artık yalnızca diploma değil; yabancı dil, dijital yetkinlik, yazılım bilgisi, veri analizi, iletişim becerileri ve uygulamalı deneyim gibi niteliklere önem verdiği belirtiliyor.

ÇÖZÜM NE?

Uzmanlara göre diplomalı işsizliğin azaltılabilmesi için üniversite kontenjanlarının iş gücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda planlanması, öğrencilerin mezun olmadan önce staj ve uygulamalı eğitimlerle desteklenmesi, üniversite-sanayi iş birliklerinin güçlendirilmesi ve dijital becerilere yönelik eğitimlerin yaygınlaştırılması gerekiyor. Mevcut tablo, üniversite diplomasının hâlâ önemli bir avantaj sunduğunu ancak tek başına iş güvencesi sağlamaya yetmediğini gösteriyor. TÜİK verileri, OECD raporları ve uzman değerlendirmeleri, gelecekte eğitim politikalarının istihdam odaklı yeniden şekillendirilmesinin diplomalı işsizliğin azaltılmasında önemli bir rol oynayacağına işaret ediyor.

Muhabir: Rabia Kayıt