GENÇLER ARTIK ÜNİVERSİTEYİ NEDEN DAHA AZ TERCİH EDİYOR?

Üniversite kontenjanlarının büyük bölümü dolsa da gençlerin üniversite tercihleri değişiyor. Artan yaşam maliyetleri, mezuniyet sonrası iş bulma kaygısı ve alternatif eğitim modellerinin yaygınlaşması, yükseköğretime bakışı yeniden şekillendiriyor. 

Türkiye’de üniversite eğitimi uzun yıllardır sosyal ve ekonomik yükselmenin temel yollarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda gençlerin yükseköğretime yönelik tercih davranışlarında farklılaşma ve azalma görülüyor. Bu değişim, hem Yükseköğretim Kurulu (YÖK) verilerine hem de iş gücü piyasasına yansıyor.

Yükseköğretim Kurulu’nun 2024 YKS yerleştirme verilerine göre yükseköğretim programlarında genel doluluk oranı %90’ın üzerinde gerçekleşti. Devlet üniversitelerinde doluluk oranı yaklaşık %98 seviyesine ulaşırken, vakıf üniversitelerinde bu oran daha düşük seviyelerde seyretti. Buna rağmen bazı programlarda kontenjanların boş kaldığı görüldü. Bu durum, genel talep güçlü olsa da tercihlerin belirli alanlarda yoğunlaştığını gösteriyor.

MEZUNİYET SONRASI İSTİHDAM ETKİSİ

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre genç işsizlik oranı son yıllarda çift haneli seviyelerde seyrediyor. Bu durum, üniversite tercihlerini etkileyen önemli faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre gençler, eğitim tercihlerini yaparken yalnızca ilgi alanlarını değil, mezuniyet sonrası iş bulma olasılığını da dikkate alıyor. Özellikle bazı bölümlerde mezun sayısının artması istihdamın aynı hızda büyümemesiyle birlikte rekabeti artırıyor.

ARTAN EĞİTİM MALİYETLERİ

Yükseköğretim tercihlerini etkileyen bir diğer önemli unsur ekonomik koşullar olarak öne çıkıyor. Büyük şehirlerde kira, ulaşım ve yaşam giderlerinin artması üniversite eğitiminin toplam maliyetini yükseltiyor.

Ekonomik araştırmalar, öğrencilerin ve ailelerin eğitim kararlarını verirken maliyet–fayda değerlendirmesi yaptığını ortaya koyuyor. Bu durum bazı öğrencilerin alternatif eğitim yollarına yönelmesine neden olabiliyor.

ALTERNATİF EĞİTİM MODELLERİNİN YAYGINLAŞMASI

Son yıllarda çevrim içi eğitim platformları, kısa süreli sertifika programları ve mesleki kurslar daha yaygın hale geliyor. Yazılım, dijital tasarım, veri analizi ve benzeri alanlarda edinilen beceriler, bazı sektörlerde doğrudan istihdam imkânı sağlayabiliyor. Ayrıca beceri temelli işe alım uygulamalarının artması da bu eğilimi destekliyor.

MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİMİN ÖNEMİ

Sanayi ve hizmet sektörlerinde nitelikli teknik eleman ihtiyacının devam etmesi, mesleki ve teknik eğitim programlarının önemini artırmaktadır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve çeşitli sektör raporlarında da bazı alanlarda iş gücü açığının sürdüğü belirtilmektedir.

Bu durum, gençlerin üniversite dışındaki kariyer yollarını da değerlendirmesine yol açmaktadır.

ÜNİVERSİTENİN KONUMU DEVAM EDİYOR

Uzmanlar, üniversitenin önemini koruduğunu ancak işlevinin değiştiğini belirtmektedir. Yükseköğretim yalnızca meslek kazandıran bir yapı değil; aynı zamanda bilimsel düşünme, analiz etme ve sosyal beceri geliştirme açısından da önemli bir eğitim sürecidir.

Ancak üniversitelerin, değişen iş gücü piyasasına daha hızlı uyum sağlaması gerektiği yönündeki değerlendirmeler de artmaktadır.

Gençlerin üniversite tercihindeki değişim, tek bir nedene bağlı olmayıp ekonomik koşullar, iş gücü piyasası ve eğitim alternatiflerinin çeşitlenmesi gibi çok boyutlu faktörlerle açıklanmaktadır. Resmî veriler, üniversiteye erişimin güçlü şekilde devam ettiğini ancak tercih eğilimlerinin değiştiğini göstermektedir.

Haber: Rabia Kayıt