Yaz aylarının gelmesiyle Türkiye sahilleri dolup taşarken, plajların işletilmesi ve ücretsiz olup olmaması tartışmaları yeniden alevlendi. Vatandaşlar plajların halka ait olduğunu savunurken, uzmanlar ise kontrolsüzlüğün çevre kirliliğine yol açabileceğine dikkat çekiyor.

Plajlar Halkın, Peki Ya Sorumluluğu? Sahillerde İşletme Tartışması

Yaz geldi, deniz sezonu açıldı. Türkiye’nin dört bir yanındaki sahil şeritleri, tatilcilerin akınına uğruyor. Antalya’dan Mersin’e, Muğla’dan Adana Karataş’a uzanan kıyılarımızda, güneşin ve denizin tadını çıkarmak isteyen milyonlarca insan var. Ancak bu keyifli tablo, beraberinde her yıl olduğu gibi bazı tartışmaları da getiriyor: Plajlar ücretsiz mi olmalı, işletmeler mi yönetmeli, yoksa belediyeler mi?

Hepimiz biliyoruz ki, plajlar aslında hepimizin. Ancak bu basit gerçek, işin içinden çıkılmaz bir hale gelmesine yetiyor. “Plajlar halkındır” demek, sadece havlunu serip denize girmek anlamına gelmiyor. Aynı zamanda o alanı korumak, temiz tutmak ve gelecek nesillere bırakmak gibi sorumlulukları da beraberinde getiriyor.

“Herkes Gelsin, Kimse İşletmesin” Hayali mi?

Peki, çözüm nerede? “Herkes gelsin, kimse işletmesin, para alınmasın” fikri ilk bakışta kulağa hoş geliyor. Ancak biraz gerçekçi olmak gerekirse, bu durumun pratikte tam bir kaos ve kirlilik yaratacağını görmek zor değil. Özellikle yaz aylarında yoğunluğun arttığı dönemlerde, kontrolsüz bir şekilde bırakılan plajlar kısa sürede çöplüğe dönebiliyor. Tuvaletler kullanılamaz hale geliyor, duşlar bozuluyor ve sonunda kimse denize girmek istemiyor.

Antalya Sarısu Plajı: İyi Niyetli Bir Örnek mi, Yoksa Uyarı mı?

Antalya’daki Sarısu Plajı, belediye tarafından işletilen ve giriş ücreti alınan bir yer. İlk bakışta “işte çözüm” diyebilirsiniz. Ancak biraz daha yakından baktığınızda, durumun pek de iç açıcı olmadığını görüyorsunuz. Duşların hali içler acısı, çöp kutuları taşıyor ve genel hijyen konusunda ciddi sıkıntılar var. Burada sorun sadece sahiplenme değil, asıl mesele doğru bir yönetim anlayışının eksikliği. Parayı alıp hizmeti vermemek, vatandaşı mağdur etmekten başka bir işe yaramıyor.

İşletme Olmalı, Ama Nasıl?

Plajlarda şezlonga da ihtiyacımız var, duşa da, büfeye de… Bunlar, tatilcilerin rahat etmesi için olmazsa olmazlar. Ancak bu hizmetlerin fahiş fiyatlarla sunulması kabul edilemez. Bir şişe suya 50 lira, bir hamburger’e 200 lira istemek, resmen vatandaşı soymak anlamına geliyor. İşletmelerin para kazanması elbette doğal, ama bu kazancın makul sınırlar içinde olması gerekiyor.

Denetim Şart, Hem de Çok Şart!

İşletmelerin keyfi uygulamalarının önüne geçmenin tek yolu ise denetim. İşletmeci “nasılsa beni kontrol eden yok” dememeli. Belediyeler, valilikler ve ilgili bakanlıklar, plajlardaki fiyatları, hijyen koşullarını ve genel düzeni sürekli olarak denetlemeli. Hatta vatandaşların şikayetlerini iletebileceği bir mekanizma oluşturulmalı ve bu şikayetler ciddiye alınmalı.

Çözüm Nerede? Ne Yapmalı?

Çözüm ne tamamen serbestlikte, ne de tam yasakta. Çözüm, etkin bir denetim mekanizması, kaliteli hizmet anlayışı ve kamu yararını gözeten bir sistemde yatıyor. Plajları işletenler, sadece para kazanmayı değil, aynı zamanda vatandaşa hizmet etmeyi de amaçlamalı. Belediyeler ise, işletmeleri denetlemenin yanı sıra, halkın ücretsiz olarak faydalanabileceği alanlar da yaratmalı.

Sahiplenmek Sorumluluk Getirir

Unutmayalım ki, plajların halkın olması demek, o alanları gelişi güzel kullanmak anlamına gelmiyor. Temizlik, düzen ve erişilebilirlik her vatandaşın hakkı. Bu dengeyi kuramadığımız takdirde, çevre kirliliği, gürültü ve karmaşa her yaz biraz daha büyüyecek. Sahillerimiz, tatil cenneti olmaktan çıkıp, kabusa dönüşecek.

Son Söz: Plajlar Hepimizin, Sorumluluk da!

Plajlar elbette halkındır. Ancak bu alanlar sahipsiz bırakılırsa, en çok zarar gören yine halk ve doğa olur. Kamu eliyle ya da özel işletmeyle fark etmez; önemli olan doğru yönetilen, temiz, erişilebilir ve adil plajlardır. Halk plajı, sadece halkın olduğu bir yer değil, aynı zamanda halkın sorumluluğunda olan bir yerdir. Bu sorumluluğu unutmadan, sahillerimize sahip çıkalım.

Samet Memiş / Isparta – BHA